W profilaktyce cukrzycy postawmy na edukację od najmłodszych lat

pwx/Rynek Zdrowia - 07-07-2020

Wszelkie akcje profilaktyczne dotyczące cukrzycy kierowane do dzieci i młodzieży dotyczą skutku odroczonego, który pojawi się za kilkadziesiąt lat. Dlatego przekazywanie informacji o tym, że cukrzyca to niezwykle groźna choroba, która doprowadza do powikłań jest trudne - zauważył podczas V Kongresu Wyzwań Zdrowotnych Online Dariusz Dziełak, ​dyr. Departamentu Analiz i Innowacji NFZ.

W profilaktyce cukrzycy postawmy na edukację od najmłodszych lat

Podczas sesji pt. Jak radzić sobie z "epidemią" cukrzycy?,​ która odbyła się 2 lipca w ramach V Kongresu Wyzwań Zdrowotnych, jednym ekspertów zasiadających do debaty wspólnie z lekarzami była Urszula Komorek, nauczyciel z Szkoły Podstawowej w Nowej Iwicznej, certyfikowany edukator diabetologiczny. Mówiła o tym jak szkoła opiekuje się dzieckiem z cukrzycą typu I i jakie są możliwości prowadzenia w szkołach edukacji w zakresie profilaktyki cukrzycy typu II.

Jak podkreślała, rodzic dziecka z cukrzycą typu I musi poświęcić wiele czasu, aby dziecko trafiające po raz pierwszy do szkoły czuło się w niej bezpiecznie. - Bywa i tak, że rodzice dopilnowują by dziecko zjadło posiłek, dbają o podanie bolusu insuliny. Oczywiście im więcej na temat cukrzycy wiedzą nauczyciele, tym sytuacja jest bardziej stabilna - mówiła Urszula Komorek.

Edukator w szkole
Wyjaśniła, że dyrektorzy szkół mogą zwracać się do odpowiednich placówek z prośbą o przyjazd edukatora diabetologicznego, który przez 2-3 godziny udziela szkolenia personelowi. Są też podpisywane porozumienia między rodzicem dziecka a szkołą, określające wartości jednostek insulinowych doposiłkowych jakie musi otrzymać dziecko czy jakich użyć narzędzi, aby podnieść lub obniżyć poziom cukru u dziecka.

- W naszej szkole jest też pielęgniarka, która czuwa nad dziećmi z cukrzycą; 2-3 krotnie odwiedza dzieci w trakcie zajęć, sprawdzając ich samopoczucie, poziom cukru - mówiła.

Obejrzyj retransmisję sesji.

Jak tłumaczyła, szkoła ma też możliwość organizowania eventów. W szkole w Nowej Iwicznej taki event zorganizowano w minionym roku. - Osobom, które się na to zgodziły mierzyliśmy poziom cukru we krwi. Znaleźliśmy kilka osób, u których ten poziom sygnalizował konieczność profilaktyki. Z myślą o profilaktyce cukrzycy typu II mówiliśmy o zdrowym odżywianiu, pokazywaliśmy młodzieży jak duża jest zawartość cukru w popularnych napojach - mówiła edukator.

Dodała: - W ramach lekcji biologii w klasach 7- 8 przeprowadziliśmy szkolenie z cukrzycy typu I i typu II. Takich lekcji odbyło się się 9. Można wiele zrobić w zakresie edukacji, kiedy w szkole wspólne starania w tym kierunku podejmą dyrekcja, pedagog, pielęgniarka, nauczyciele i rodzice.  

Jak zauważył dr Michał Sutkowski z Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce​, samo posiadanie wiedzy co do prozdrowotnego stylu życia nie oznacza jeszcze wprowadzenia jej w życie. Przyznał natomiast, że powtarzalna szkolna edukacja może wpłynąć na częstość występowania cukrzycy typu II. - Bardzo dużą nadzieję pokładamy w lekcjach o zdrowiu wprowadzonych rozporządzeniem MEN z 3 czerwca - zaznaczył, przypominając, że postulat wprowadzenia takich lekcji wielokrotnie wyrażali lekarze rodzinni.

Gdy mówimy o skutku bardzo odległym...
Prof. Przemysława Jarosz-Chobot, śląski konsultant wojewódzki w dziedzinie diabetologii i endokrynologii dziecięcej, kierownik Katedry Pediatrii i Kliniki Diabetologii Dziecięcej SUM w Katowicach powiedziała, że pomimo rozwoju medycyny trzeba zdawać sobie sprawę z faktu, iż cukrzyca pozostaje chorobą pełną wyzwań. - Edukacja, profilaktyka cukrzycy powinna mieć charakter strukturalny, ale oparty nie tylko na społecznych inicjatywach, jak to głównie ma miejsce dzisiaj - apelowała.

Dariusz Dziełak, ​dyrektor Departamentu Analiz i Innowacji Narodowego Funduszu Zdrowia
 podał, że według wyliczeń Funduszu odsetek dorosłych chorych na cukrzycę wynosi ok. 9 proc., a w przypadku dzieci i młodzieży do 18 roku życia - ok. 3 promile.

Zauważył, że wszelkie akcje profilaktyczne dotyczące minimalizowania zagrożenia cukrzycą typu II kierowane do dzieci i młodzieży dotyczą skutku niezwykle odroczonego, który pojawi się za kilkadziesiąt lat. - Dlatego przekazywanie informacji o cukrzycy, jako niezwykle groźnej chorobie, która doprowadza do powikłań jest niezwykle trudne - uzasadniał. Dodał jednocześnie, że profilaktyka jest tu niezwykle potrzebna, skoro już prawie 1/4 Polaków w wieku emerytalnym ma cukrzycę. 

Zaznaczył, że cukrzyca typu II dotyka coraz częściej ludzi młodych i można to dostrzec analizując zużycie leków. Jak podał, zużycie insuliny wśród młodzieży do 18 roku życia wzrosło od 2013 do 2018 r. o ok. 20 proc., natomiast w przypadku metforminy wzrost zużycia wyniósł 150 proc. - Mamy zatem w tej grupie wiekowej trzykrotny wzrost liczby osób przyjmujących lek charakterystyczny dla terapii w cukrzycy typu II - podsumował.

Jak NFZ może pomóc w profilaktyce cukrzycy?
Pytany o narzędzia jakie posiada NFZ, by wpływać poprzez profilaktykę na epidemiologię cukrzycy powiedział, że mogą temu służyć odpowiednie programy. 

Wyjaśniał: - Są w tym zakresie dwa rodzaje narzędzi: programy zdrowotne i programy polityki zdrowotnej. Programy zdrowotne prowadzi Fundusz, z tym, że one dotyczą w zasadzie wyłącznie świadczeń gwarantowanych, nie dotyczą prowadzenia edukacji w szkołach. Co do zasady, są udzielane na podstawie umów zwieranych z podmiotami leczniczymi.

- Natomiast narzędzie pod nazwą program polityki zdrowotnej może być użyte przez ministra zdrowia. W tym przypadku - jak się wydaje - także z udziałem ministra edukacji, także przez samorządy terytorialne. Ministerstwo Zdrowia może zlecić realizację programu polityki zdrowotnej Funduszowi - podkreślał. - Sądzę zatem, że narzędzia szerszego prowadzenia profilaktyki w zakresie cukrzycy istnieją i być może potrzebujemy stosowania ich w tym zakresie w sposób bardziej zorganizowany - powiedział dyrektor.

Prowadzący sesję prof. Edward Franek, kierownik Kliniki Chorób Wewnętrznych, Endokrynologii i Diabetologii Centralnego Szpitala Klinicznego MSWiA w Warszawie​​ ocenił, że takie wsparcie o jakim mówił dyr. Dziełak jest potrzebne, bo choć programy szkolne uwzględniają zdrowy styl życia, to takich zajęć jest za mało.

- Cukrzyca i otyłość są chorobami. Nie jest tak, że w tym zakresie wszystko zależy od nas i tylko my jesteśmy winni temu, że mamy cukrzycę, otyłość, bo się objadamy. To nie jest cała prawda - tłumaczył. Dodał jednak od razu: - Ale prawdą jest również i to, że w tych chorobach wiele zależy od nas samych i dlatego warto edukować w tym zakresie dzieci i dorosłych. Bardzo ważne, by taka edukacja była powtarzalna.

Pielęgniarska porada diabetologiczna - czy coś zmieni?
Jak podkreślili eksperci, duże nadzieje w zakresie poprawy edukacji diabetologicznej można wiązać z wprowadzeniem porady pielęgniarskiej. - Fakt, że taka porada została wprowadzona do katalogu świadczeń w NFZ, w tym w cukrzycy, oceniam bardzo dobrze - powiedział prof. Edward Franek.

Agnieszka Karczewska, konsultant wojewódzki w dziedzinie pielęgniarstwa diabetologicznego w województwie lubelskim powiedziała, że wprowadzenie porady pielęgniarskiej do koszyka świadczeń da - w jej ocenie - możliwość zwiększenia liczby etatów pielęgniarskich w celu prowadzenia edukacji w ośrodkach zajmujących się leczeniem pacjentów z cukrzycą.

Zdaniem konsultant, w tym zakresie poradę pielęgniarską należałoby rozszerzyć o teleporadę. Jak przekazała w oparciu o pierwsze doświadczenia, pacjenci - ze względu na ograniczenia wynikające z epidemii COVID-19 - już tą drogą konsultowali się z pielęgniarkami, przesyłając dzienniczki, wyniki badań i prosząc o merytoryczne wskazówki. 

Wskazała natomiast, iż na obecnym etapie wdrażania porady pielęgniarskiej pewne trudności sprawia prowadzenie dokumentacji. Wynika to z konieczności sprawozdawania porady, która może zawierać badania fizykalne, porady zabiegowe w przypadku stopy cukrzycowej, poradę edukacyjną, również wypisywanie recept czy sprzętu wymaganego dla pacjenta.

Jak zaznaczył dr Michał Sutkowski, na razie porada pielęgniarska jest sporadycznie wykorzystywana w POZ. Przekonywał też, że rozstrzygające dla tempa wdrażania tej porady u pacjentów diabetologicznych będzie pokonanie problemów nie tyle kompetencyjnych, co komunikacyjnych na linii lekarz - pielęgniarka. - Przyszłością w opiece nad pacjentami są nie tylko konsultacje lekarz - lekarz, ale też konsultacje pielęgniarka - lekarz opieki podstawowej, które będą się pojawiać wraz z zespołami lekarza rodzinnego - przewidywał.


Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.